Construction Process Step-by-Step भाग ३: Masonry देखि Flooring

साइटमा दिउँसो। ठेकेदार काका Brick Wall को Plumb जाँच गर्दै हुनुहुन्छ। इन्जिनियर बाबु Plumbing Layout Drawing बोकेर आउनुहुन्छ।

“काका, Step ५-८ (Structural & Superstructure) सकियो। आज भाग ३ – Step ९ देखि १२। यो भागमा Building को ‘Body’ बनाउने काम छ। Planning को Technical Side मलाई दिनुहोस्, Construction को Hands-on तरिका, गल्ती र सही प्रक्रिया तपाईंले देखाउनुहोस्।”

काका मुस्कुराउँदै भन्नुहुन्छ, “बाबु, अब Structure तयार भइसकेपछि Wall, Roof, Pipe र Plaster को समय आयो। यो चरणमा सानो गल्तीले पनि Leakage, Crack वा Moisture समस्या निम्त्याउँछ। आज म तिमीलाई साइटमा कसरी काम गर्ने भन्ने देखाउँछु। NBC १०५:२०२५ अनुसार भूकम्प प्रतिरोधी Wall Tie पनि महत्वपूर्ण छ। आउ, Episode १६ सुरु गरौं ।”

यो एपिसोडमा हामी Construction Process Step-by-Step को भाग ३ ल्याएका छौं। कुल १६ स्टेपमध्ये Step ९ देखि १२:

Step ९: Masonry & Wall Construction

Step १०: Roofing & Waterproofing

Step ११: Electrical, Plumbing & HVAC Rough-in

Step १२: Plastering & Flooring Work

इन्जिनियर बाबुले NBC/IS Code अनुसार Technical Planning बुझाउनुहुन्छ, ठेकेदार काकाले साइटको व्यावहारिक Construction टिप्स, Material Selection र Quality Control दिनुहुन्छ। यो गाइड २०२६ को Nepal बजार र NBC १०५:२०२५ मा आधारित छ।

Step ९: गाह्रो लगाउने कार्य (Masonry & Wall Construction)

घरको संरचनामा गाह्रोले केवल कोठा छुटाउने मात्र नभई, घरलाई बाहिरी वातावरणबाट जोगाउने र भूकम्पको समयमा ढाँचा (Frame) लाई स्थिरता दिने काम गर्छ। नेपालको National Building Code (NBC 105:2020) अनुसार गाह्रो लगाउँदा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू तल प्रस्तुत छन्।

बाबुको प्राविधिक योजना (The Engineering Perspective)

इन्जिनियरिङको नजरमा गाह्रो भनेको भारवहन गर्ने क्षमता भएको एउटा एकाइ हो।

सामग्रीको छनौट:

• दह्रो इँटा (Clay Brick): यो परम्परागत र तापक्रम नियन्त्रणका लागि राम्रो मानिन्छ। तर, यो गरुङ्गो हुने हुनाले भूकम्पीय भार (Seismic Weight) बढाउँछ।
• सिमेन्ट ब्लक (Cement Block): यो छिटो काम गर्न र खर्च कम गर्न उपयुक्त हुन्छ।
• AAC ब्लक (Autoclaved Aerated Concrete): यो आधुनिक र हलुका हुन्छ, जसले गर्दा भूकम्प जाँदा घरमा कम क्षति पुग्छ र घर शीतल रहन्छ।

मसलाको अनुपात (Mortar Ratio):

गाह्रोको मजबुती सिमेन्ट र बालुवाको सही मिश्रणमा भर पर्छ:

• ९ इन्चको गाह्रो (Load-bearing): १ भाग सिमेन्ट र ६ भाग बालुवा (1:6)।
• ४ वा ५ इन्चको गाह्रो (Partition): १ भाग सिमेन्ट र ४ भाग बालुवा (1:4)।

प्राविधिक जडान:

गाह्रो र पिलर (Column) बीचको सम्बन्ध बलियो बनाउन Wall Ties वा Starter Bars को प्रयोग अनिवार्य छ। यसले भूकम्प आउँदा गाह्रोलाई पिलरबाट छुट्टिएर लड्न दिँदैन। झ्याल र ढोका माथि Band राख्नुपर्छ ताकि कुनाहरूमा ‘Crack’ नआओस्।

काकाको व्यावहारिक अनुभव (Construction Reality)

ड्रइङमा गाह्रो सिधा देखिए पनि फिल्डमा काम गर्दा धेरै कुरामा ध्यान दिनुपर्छ। काकाको अनुभवले भन्छ:

• इँटा भिजाउने: सुक्खा इँटाले मसलाको पानी सोस्छ, जसले गर्दा मसला कमजोर हुन्छ। त्यसैले काम सुरु गर्नुअघि इँटालाई कम्तीमा २ घण्टा पानीमा भिजाउनुपर्छ।
• साहुल (Plumb Bob) र लेभल (Spirit Level): गाह्रो अलिकति पनि ढल्कियो भने पूरै घरको भार असन्तुलित हुन्छ। हरेक लेयरमा साहुल लगाएर गाह्रो सीधा छ कि छैन जाँच गर्नुपर्छ।
• कामको सीमा: एकै दिनमा धेरै उचाइ (१.५ मिटर भन्दा बढी) सम्म गाह्रो लगाउनु हुँदैन। धेरै अग्लो बनाएमा तलको ओसिलो मसलाले भार थाम्न सक्दैन र गाह्रो बाङ्गो हुन सक्छ।
• बण्ड प्याटर्न (Running Bond): इँटाको एउटा जोर्नी (Joint) को ठीक माथि अर्को जोर्नी पर्नु हुँदैन। यसले भारलाई चारैतिर समान रूपमा फैलाउँछ।
• बिमि र गाह्रोको ग्याप: गाह्रोको सबैभन्दा माथिल्लो भाग र बिमको बीचमा २०-२५ mm को खाली ठाउँ छोडेर पछि मसला भर्नुपर्छ। यसले भूकम्पको बेला बिमलाई लचकता दिन्छ।

गणना र सूत्र (Masonry Calculations)

निर्माण सामग्रीको सही अनुमान लगाउन यो सूत्र प्रयोग गरिन्छ:

इँटाको संख्या निकाल्ने तरिका:

यदि गाह्रोको आयतन (volume) V छ भने:

$N = \frac{V_{wall}}{V_{brick \text{ with mortar}}}$

N=Vbrick with mortar​ Vwall​​ नेपालमा सामान्यतया एक घनमिटर 1 cubic meter गाह्रोमा मसला सहित करिब ५०० वटा इँटा लाग्छ।

सिमेन्ट र बालुवाको ड्राई भोल्युम:

मसलाको लागि चाहिने सुक्खा परिमाण निकाल्न भिजेको आयतनलाई १.३३ ले गुणन गरिन्छ:

$Dry \text{ Volume} = 1.33 \times (\text{Wet Volume of Mortar})$Dry Volume=1.33×(Wet Volume of Mortar)

हाम्रा डिजिटल उपकरण र स्रोतहरू

तपाईंको निर्माण कार्यलाई अझ सहज बनाउन हामीले केही विशेष उपकरणहरू तयार गरेका छौं:

• [Brick Calculator Tool]: यहाँ गएर तपाईंले आफ्नो गाह्रोको लम्बाइ र उचाइ हाली कति इँटा, सिमेन्ट र बालुवा लाग्छ भन्ने कुराको जानकारी लिन सक्नुहुन्छ।
• [NBC 105 Guidance Portal]: नयाँ भवन संहिता अनुसारको मापदण्डहरू बुझ्न हाम्रो यो मुख्य साइटमा जानुहोस्।

अन्तिम सुझाव (Quick Tips)

१. क्युरीङ (Curing): गाह्रो लगाएपछि कम्तीमा ७ देखि १० दिनसम्म पानीले भिजाउनुहोस्।

२. गुणस्तर जाँच: दुईवटा इँटा आपसमा ठोक्काउँदा ‘ट्वाङ्ग्ग’ सफा आवाज आउनुपर्छ।

३. सफाई: गाह्रो लगाउँदा निस्किएको बढी मसला तुरुन्तै सफा गर्नुहोस् ताकि प्लास्टर गर्दा सजिलो होस्।

के तपाईं आफ्नो घरको लागि चाहिने इँटाको संख्या हिसाब गर्न चाहनुहुन्छ वा कुन ब्रान्डको सिमेन्ट राम्रो हुन्छ भन्ने अलमलमा हुनुहुन्छ?

काकाको Construction Reality: “बाबु, Drawing मा Wall राम्रो देखिन्छ तर साइटमा Plumb र Level नभए घर बाङ्गो देखिन्छ। व्यावहारिक तरिका:

1. Brick लाई पानीमा Soak गरेर हाल्ने (Mortar को Moisture नखोस्)।
2. Running Bond Pattern मा हाल्ने।
3. हरेक दिन १-१.५ मिटर भन्दा बढी Wall नउठाउने।
4. Column सँग Wall Tie हाल्ने (भूकम्पमा अलग नहोस्)।
5. Top मा २०-२५ mm Gap छोडेर Beam सँग जोड्ने।

मैले एउटा साइटमा Wall सीधा नभएर Crack आएको देखें। अब म हरेक Layer मा Spirit Level र Plumb Bob प्रयोग गर्छु। AAC Block प्रयोग गरे Weight कम हुन्छ, भूकम्पमा राम्रो।”

Step १०: Roofing & Waterproofing – काकाको Critical Construction Phase

बाबुको Planning: “Roof Slab ले Load सहनुका साथै Water Tight हुनुपर्छ। NBC अनुसार Positive Slope (१:८०) दिनुहोस्। Waterproofing Method: Bitumen, Cementitious Coating, Liquid Membrane वा APP/SBS Sheet। Heat Insulation: EPS/XPS Board वा Brick Bat Coba।”

काकाको Hands-on Construction: “Slab Cast भएपछि Curing सबैभन्दा महत्वपूर्ण छ। Step-by-Step:

1. Slab Cast भएको ४-६ घण्टाभित्र Curing सुरु गर्ने (Water Ponding Method १४ दिन)।
2. Surface Clean गरेर Crack Fill गर्ने।
3. Primer + Waterproofing Material Apply गर्ने (Corner र Pipe Junction मा Extra)।
4. Insulation Layer र Slope Screed हाल्ने।
5. Final Protection (Tile/Screed)।

मैले वर्षामा Leakage भएका धेरै घर देखें – Curing नगरेर। अब म १४ दिन Ponding अनिवार्य गर्छु। Terrace मा २४-४८ घण्टा Water Test गरेर मात्र अघि बढ्छु।”

Step ११: Electrical, Plumbing & HVAC Rough-in – बाबुको MEP Planning

बाबुको Technical Side: “Concealed System ले Clean Look दिन्छ।

• Electrical: Load Calculation, Separate Circuit, ELCB/RCCB, Color Coded Wire।
• Plumbing: CPVC/PPR Pipe, Slope १:४०-१:६०, P-Trap, Inspection Chamber।
• Hot Water & Solar Integration। Pressure Test र Drainage Test अनिवार्य।”

काकाको Construction Practice: “बाबु, Wall र Slab मा Conduit/ Pipe Embed गर्नुपर्छ, पछि Plaster भएपछि महँगो हुन्छ। साइट टिप्स:

1. Wall मा Chase काटेर Conduit राख्ने।
2. Smooth Bend मात्र (Wire Pulling सजिलो होस्)।
3. Plumbing Pipe Slope ठीक राख्ने।
4. Pressure Test (१.५ गुणा) गरेर मात्र Cover गर्ने।
5. Drainage मा Vent Pipe Roof माथि लैजाने।

मैले Plumbing Slope गलत भएर Backflow भएको देखें। अब म हरेक Junction मा Inspection Chamber राख्छु।”

Step १२: Plastering & Flooring Work – काकाको Finishing Construction

बाबुको Planning: “Plaster: १:४ Ratio (External), १:५ (Internal)। Flooring: Vitrified Tile (Common), Marble/Granite (Premium), Wooden/Laminate। Level Base अनिवार्य।”

काकाको व्यावहारिक तरिका: “Plastering Process:

1. Wall Clean + Dampen गर्ने।
2. Dubbing Coat (१२-१५ mm) + Finish Coat (६-८ mm)।
3. ७ दिन Curing।

Flooring:

1. Base Level बनाउने ( screed)।
2. Tile Adhesive/Cement Mortar मा Lay गर्ने।
3. Uniform Gap + Grout।
4. २४-४८ घण्टा Cure।

मैले Plaster मा Hollow Sound आएको देखें – Poor Bonding बाट। अब म हरेक Layer मा Check गर्छु। Flooring मा Center बाट सुरु गरेर Cut Piece कम गर्छु।”

यी ४ स्टेपको Planning + Construction Strategy

बाबु: “MEP र Waterproofing ले Long-term Durability दिन्छ।” काका: “Construction मा Curing, Slope, Tie र Quality Control ले मात्र घर Leak-free हुन्छ।”

Common Mistakes in Steps 9-12 (बाट बच्ने उपाय):

• Wall लाई Column सँग नजोड्ने → Earthquake Risk
• Inadequate Curing → Crack & Leakage
• Wrong Plumbing Slope → Blockage
• Poor Plaster Bonding → Peeling
• No Waterproofing Test → Future Repair Cost High

२०२६ Cost Example (१५०० sq.ft घरको यो भाग):

• Masonry: Rs. ६-८ लाख
• Roofing + Waterproofing: Rs. ४-६ लाख
• MEP Rough-in: Rs. ५-७ लाख
• Plaster + Flooring: Rs. ७-१० लाख

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (FAQ)

निष्कर्ष: यो चरणले घरलाई ‘घर’ बनाउँछ

काका अन्त्यमा भन्नुहुन्छ, “बाबु, Step ९-१२ मा नै घर Leak-proof र Beautiful बन्छ। Planning राम्रो + Construction Careful भए मात्र Result राम्रो आउँछ।”

बाबु: “अर्को Episode मा अन्तिम भाग – Step १३-१६ (Painting देखि Handover)।”

तपाईंको साइटमा Waterproofing वा Plaster मा कस्तो समस्या आएको थियो? कमेन्टमा शेयर गर्नुहोस्।

Call to Action:

• tools.nirmansutra.com मा MEP Calculator र Material Estimator प्रयोग गर्नुहोस्।
• पूर्ण BOQ Rs. ९९९ मा लिन सम्पर्क गर्नुहोस्।
• Step 1-4 का लागि click गर्नुहोस्।

सन्दर्भ: NBC १०५:२०२५, IS Codes, २०२६ Nepal Market।

सुरक्षित र गुणस्तरीय निर्माण गरौं! 🏠🇳🇵