PCC स्किप गर्दा २०,००० बचत – घरधनीको जोखिम कति? (Sq Ft कामको वास्तविक परिणाम)

लेखक: इन्जिनियर बाबु र ठेकेदार काका (निर्माण सूत्र सिरिज #७)

पढ्ने समय: २० मिनेट

मुख्य विषय: इट्टा सोलिङको हिसाब, PCC स्किप, र २०२६ को निर्माण ठगीबाट बच्ने उपाय।

---

१. चिया गफ: बसुन्धराको त्यो ‘इट्टा’ र ‘सिमेन्ट’ को रहस्य

बसुन्धराको एउटा साइटबाट फर्किँदा ठेकेदार काका निकै चिन्तित देखिनुहुन्थ्यो। सधैं हँसिमजाक गर्ने काका आज चुरोट समेत नफुकेर गम्भीर हुनुहुन्थ्यो। इन्जिनियर बाबुले सोधे, “के भयो काका? आज तपाईंको अनुहारमा बादल लागेजस्तो छ।”

काकाले लामो सास फेर्दै भन्नुभयो, “बाबु, आज मेरो साथीको कम्पनीको साइटमा गएको थिएँ। ११ वटा जग खनेर Flat Brick Soling सिध्याइसकेका थिए। तर PCC (Plain Cement Concrete) नै नगरी हतार-हतार डन्डी fit गरेर formwork हाल्न थालिसकेका थिए। ५-६ वटा खाल्डोमा त ढलान पनि भइसकेको थियो। मैले हेरेर मन दुख्यो बाबु। यो त घरको खुट्टा नै कमजोर पार्ने काम हो।”

बाबुले अचम्म मान्दै भने, “काका, PCC स्किप गर्नु भनेको नेपाल जस्तो भूकम्पीय क्षेत्रमा घरको जगमाथि नै खेलबाड गर्नु हो। NBC 205:2024 ले leveling PCC (1:3:6) लाई स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरेको छ। यो स्किप गर्दा के-के जोखिम हुन्छ, आज tools.nirmansutra.com बाट हिसाब निकालेर र technical कुरा गरौं।

इन्जिनियर बाबुले टाउको कनाउँदै सोधे, “काका, सोलिङ माथि सिधै डन्डी राख्दा त झन् गाह्रो हुन्छ, PCC त झन् अनिवार्य भयो नि, होइन र?”

“हो बाबु! तर त्यहाँ त इट्टा सोलिङ माथि सिधै डन्डी राखेर ढलान गर्ने तयारी थियो। PCC को त नामै छैन,” काकाले थप्नुभयो।

---

२. कति ओटा इट्टा लाग्छ (Soling Calculator को जादू)

काकाले सोध्नुभयो, “बाबु, यो ५×५ को ११ वटा जगमा कति ओटा इट्टा लाग्नुपर्ने हो? कम्पनीले त साहुजीलाई धेरै इट्टाको बिल थमाएछ।”

बाबुले तुरुन्तै आफ्नो मोबाइल निकाले र निर्माण सूत्र इट्टा सोलिङ क्याल्कुलेटर खोलेर हिसाब देखाउनुभयो:

• जगको साइज: ५ फिट × ५ फिट = २५ वर्ग फिट
• एउटा जगमा लाग्ने इट्टा (Flat Soling): करिब ९१वटा
• ११ वटा जगको लागि कुल इट्टा: करिब १,००१ वटा

“काका, यदि कम्पनीले इट्टाको बीचमा धेरै खाली ठाउँ छोड्यो भने उनीहरूले २००-३०० वटा इट्टा सजिलै बचाउँछन्,” बाबुले भने। “अनि त्यसै माथि PCC पनि स्किप गरिदिए भने त नाफा झन् बढ्यो!”

३. PCC को परिमाण: कम्पनीले कति सिमेन्ट-बालुवा ‘चोर्यो’?

अब पालो आयो PCC को। बाबुले निर्माण सूत्र PCC Quantity Calculator प्रयोग गरेर ११ वटा जगको लागि ३ इन्च मोटाईको PCC को विवरण निकाले:

११ वटा ५×५ फिट जग (३” PCC, १:३:६ रेसियो):

• सिमेन्ट (PPC): ९ ब्याग (२०२६ दर रु. ७८०) = रु. ७,०२०
• बालुवा: ३२ cft (दर रु. ११०) = रु. ३,२००
• गिट्टी: ६४ cft (दर रु. १००) = रु. ६,४००
• लेबर खर्च: रु. ३,०००

कुल ‘अदृश्य’ बचत: करिब रु. १९६२०

काका दंग पर्दै भन्नुभयो, “बाबु, यो क्याल्कुलेटरले त ठेकेदारको सबै ‘कुण्डली’ नै खोलिदिने रहेछ त! साहुजीले त यो थाहा पाए भने त साइटमै लफडा हुन्छ।”

---

४. किन चाहिन्छ PCC र सहि सोलिङ?

इन्जिनियर बाबुले कापीमा बुझाउनुभयो:

१. Buffer Layer: इट्टा वा ढुङ्गाको सोलिङ माथि ३ इन्चको PCC ले एउटा यस्तो तह बनाउँछ जसले जमिनको चिस्यानलाई डन्डीसम्म पुग्न दिँदैन।

२. Structural Stability: PCC नभएमा ढलानको सिमेन्ट-पानी इट्टाले सोसिदिन्छ। जसले गर्दा ढलान “भुरभुर” झर्ने खालको (Weak Concrete) बन्छ।

३. Honeycombing: सोलिङका इट्टाहरू बीचको ग्यापमा ढलान छिर्दा डन्डीको फेदमा खाली ठाउँ (Air Pockets) बन्छ, जुन पछि घर भासिने मुख्य कारण बन्छ।

---

५. स्क्वायर फिट रेटको ‘पासो’ बाट बच्नुहोस्

“बाबु, यो कम्पनीले ‘स्क्वायर फिट’ मा ठेक्का लिएको रहेछ,” काकाले भन्नुभयो। “त्यही भएर उनीहरू जहाँ सक्छन्, त्यहाँ सामान बचाउन खोज्छन्।”

बाबुले थप्नुभयो, “हो काका, धेरै घरधनीहरू ‘स्क्वायर फिट रेट’ को सस्तो लोभमा फस्छन्। तर त्यसभित्र कति कुरा स्किप गरिन्छ भन्ने कसैलाई थाहा हुन्न।” यसबारे थप जान्न हाम्रो विशेष ब्लग घर निर्माण लागत: स्क्वायर फिट रेटको खतरनाक जाल र बच्ने उपाय (5 Best Tips 2026) – Nirman Sutra Blog पढ्नु अनिवार्य छ।

---

६. घरधनीका लागि “चेकलिस्ट”

यदि तपाईँको साइटमा पनि इट्टा सोलिङ र जगको काम भइरहेको छ भने, यी ५ कुरा नछुटाउनुहोस्:

१. Brick Gap: इट्टाहरू बीचको ग्याप आधा इन्च भन्दा बढी हुनुहुँदैन।

२. PCC Thickness: कम्तिमा ३ इन्च PCC भएको सुनिश्चित गर्नुहोस्।

३. Cement Grade: PCC को लागि PPC सिमेन्ट प्रयोग गर्दा राम्रो हुन्छ।

४. Watering: इट्टा सोलिङ गर्नु अघि इट्टालाई राम्रोसँग भिजाउनुहोस्।

५. Verification: काम सकिनु अघि निर्माण सूत्र क्याल्कुलेटर बाट सामानको परिमाण क्रस-चेक गर्नुहोस्।

---

७. FAQ: तपाईँका जिज्ञासा, काका र बाबुका जवाफ

---

८. निष्कर्ष: नाफा कम्पनीको, जोखिम तपाईँको!

बसुन्धराको त्यो साइटमा जस्तै २0 हजार रुपैयाँ बचाउन कम्पनीले तपाईँको करोडौँको सपनामाथि खेलबाड गर्न सक्छ। सजग रहनुहोस्, र प्राविधिक कुरामा कहिल्यै सम्झौता नगर्नुहोस्।

ठेकेदार काकाको मन्त्र: “बाबु, आँखा चिम्लेर होइन, क्याल्कुलेटर थिचेर काम गराउनुस्!”

इन्जिनियर बाबुको सुझाव: “नक्सा मात्र होइन, निर्माणको हरेक स्टेपलाई ‘निर्माण सूत्र‘ को डिजिटल टुलबाट ट्रयाक गर्नुहोस्।”

---

Call to Action (CTA)

के तपाईँलाई आफ्नो ठेकेदारले सामानको सही हिसाब दिइरहेको छ भन्ने शंका छ?

• अहिले नै tools.nirmansutra.com मा जानुहोस् र इट्टा, सिमेन्ट, बालुवाको सही परिमाण निकाल्नुहोस्।
• हाम्रो Rs. ९९९ को विशेष प्याकेज लिनुहोस् र इन्जिनियरद्वारा प्रमाणित विस्तृत BOQ रिपोर्ट पाउनुहोस्।

तपाईँको साइटमा इट्टा सोलिङ गर्दा कति ग्याप छोडिएको छ? कमेन्टमा फोटो पठाउनुहोस्, काका र बाबुले ‘क्वालिटी चेक’ गरिदिनेछन्!

---

© २०२६ निर्माण सूत्र (Nirman Sutra) – सुरक्षित घर, सुखी परिवार।